DÜNYA GENELİNDE ZAMAN SİSTEMİ DEĞİŞİYOR: ARTIK SANİYE KALDIRILIYOR

SPOT: Dünya'nın kendi etrafındaki dönüş hızındaki düzensizlikleri atom saatleriyle eşitlemek amacıyla kullanılan "artık saniye" uygulamasının kademeli olarak kaldırılması kararlaştırıldı. Küresel zaman standardını belirleyen uluslararası bilimsel organların aldığı kararla birlikte, dijital sistemlerde, finansal piyasalarda ve navigasyon altyapılarında sıkça aksaklığa yol açan bu uygulamanın sonlandırılmasıyla zaman ölçümünde yeni bir döneme giriliyor. İşte tarihi kararın detayları...

Dünyanın Dönüşü ve Atom Saatleri Arasındaki Fark

Tarihsel olarak zaman ölçümü, Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüşüne göre belirlenirken; 1970'lerden itibaren son derece hassas ölçüm yapan atom saatleri temel zaman standardı (UTC) olarak kabul edildi. Ancak Okyanus gelgitleri, yer kabuğu hareketleri ve eriyen buzul kütleleri gibi faktörler nedeniyle Dünya'nın rotasyon hızı milisaniyelik sapmalar gösteriyor.

Bu sapmaları dengelemek ve atom saatleri ile astronomik zamanı aynı hizada tutmak için 1972 yılından bu yana zaman zaman saatlere "1 artık saniye" ekleniyordu.

Dijital Altyapılar ve Küresel Ağlarda Yaşanan Sorunlar

Artık saniye ekleme işlemleri, astronomik ve atomik zamanı birbirine yakın tutsa da günümüzün yüksek hızlı dijital dünyasında ciddi teknik problemlere yol açıyordu:

  • Sistem Çökmeleri ve Senkronizasyon Kaybı: Saatlerin bir saniye duraklatılması veya fazladan bir saniye eklenmesi; devasa sunucu ağlarında, veri merkezlerinde ve küresel yazılımlarda kilitlenmelere ve hizmet kesintilerine neden oluyordu.

  • Finans ve Havacılık Sektörü: Saniselerin dahi büyük önem taşıdığı uluslararası borsa işlemlerinde, uydu seyrüsefer (GPS) sistemlerinde ve hava trafiği yönetiminde senkronizasyon kaymaları ciddi riskler barındırıyordu.

2035 Yılına Kadar Tamamen Yürürlükten Kaldırılacak

Ağırlıklı olarak metroloji (ölçüm bilimi) uzmanları ve bilim insanlarının katılımıyla gerçekleşen uluslararası oylama sonucunda, artık saniye uygulamasının 2035 yılına kadar tamamen kaldırılması kararlaştırıldı.

Planlanan yeni süreçte, astronomik zaman ile atomik zaman arasındaki farkın daha geniş bir eşiğe ulaşmasına izin verilecek. Farkın tolere edilebilir sınırları aşması durumunda ise yüzyılda bir uygulanabilecek daha büyük ölçekli zaman ayarlamaları üzerinde duruluyor.

Kaynak: teknopat